Dweilen met de tabakskraan open!

07 maart 2017

- OPINIESTUK Kom op tegen Kanker en Gezinsbond in DE STANDAARD van 7 maart 2017 -
 

Het tabaksbeleid in België laat jongeren stikken, betreuren Hedwig Verhaegen en Manu Keirse. Nochtans kent iedereen de remedie. Ook de Kamerleden die er vandaag over debatteren?
 

Als u vanmiddag een hapje gaat eten, zal u hierbij niet gestoord worden door een roker. De overheid besliste immers tien jaar geleden onze restaurants rookvrij te maken. Omdat meeroken ongezond is, en omdat het hoffelijkheidsprincipe, dat de tabaksindustrie al decennia lang promootte, absoluut niet werkte. Een kind dat vandaag in een auto stapt, is minder beschermd dan een volwassen horecaklant. Want een  rookverbod in de auto als er kinderen bij zijn, is er nog altijd niet.

Meeroken is voor iedereen schadelijk maar kinderen zijn extra kwetsbaar voor de schadelijke stoffen in sigarettenrook. Hun immuunsysteem, longen en luchtwegen zijn nog volop in ontwikkeling. Dat maakt hen vatbaarder voor wiegendood, astma, long- en hersenvliesontstekingen, chronische bronchitis en oorontstekingen. Roken in de auto veroorzaakt tot 27 keer hogere concentraties aan kankerverwekkende stoffen dan roken in huis. In tegenstelling tot volwassenen kunnen kinderen meestal niet kiezen of ze in een auto stappen waarin wordt gerookt. Zeker als ze nog klein zijn, kunnen ze nog niet opkomen voor zichzelf.

Om deze redenen pleitten professoren van de Rechtsfaculteit van de KU Leuven vorig jaar nog voor het instellen van een rookverbod. In “schrijnende situaties, zoals een minderjarige in de besloten ruimte van een auto”, is volgens hen zo'n verbod niet alleen wenselijk maar ook perfect controleerbaar. In Europa zijn Ierland, Engeland, Wales, Italië, Frankrijk en Schotland ons al voor gegaan. 91% van de Belgen is voor. Waar wachten onze commissieleden nog op?

Voorkomen dat kinderen met roken beginnen is de grootste uitdaging voor een effectief tabaksbeleid. Toch doet de overheid ook veel te weinig om onze kinderen te beschermen tegen tabaksverslaving. Als we de instroom van jonge rokers kunnen beperken, boeken we nochtans de grootste gezondheidswinst. Voorkomen is nog altijd beter dan genezen, en in het  geval van roken ook makkelijker dan stoppen.

Nu dweilen we met de kraan open. De tabaksproducenten ronselen voortdurend nieuwe jonge rokers om de rokers die vroegtijdig overlijden, te vervangen en hun markt op peil te houden. Jongeren moeten al sterk in hun schoenen staan om aan de verleidingen van de tabaksindustrie te weerstaan. Sigaretten zijn overal te koop, ons land telt meer verkooppunten dan heel Frankrijk. In winkels waar veel kinderen komen, staan sigaretten verlokkelijk uitgestald, vaak naast snoep, frisdrank en tijdschriften. Het wekt bij hen de foute indruk dat het een normaal en sociaal aanvaard product is.

De invloed van reclame op ons aankoopgedrag wordt niet betwist: het zorgt voor impulsaankopen. Toch is tabaksreclame op de verkoopplaats nog altijd mogelijk. Vooral jongeren en ex-rokers lopen het risico om (opnieuw) te beginnen als ze vaak geconfronteerd worden met tabaksproducten. Landen als Ierland, het Verenigd Koninkrijk, Noorwegen en Finland hebben daarom het uitstallen van sigaretten op de verkoopplaats verboden.

Ons land talmt ook met de invoering van neutrale pakjes. Als het van minister De Block afhangt, moeten we eerst de impact van de maatregel in Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk afwachten. Nochtans leert het voorbeeld van Australië, dat al sinds 2012 neutrale pakjes heeft, dat neutrale pakjes sigaretten minder aantrekkelijk maken voor jongeren en hun misleidende karakter verminderen.

Bovendien is België vandaag een van de enige Europese landen waar je nog sigaretten kan kopen vanaf 16 jaar. Niettemin blijkt uit onderzoek dat de hersenen van kinderen gevoeliger zijn voor de verslavende werking van nicotine. Hoe jonger iemand begint te roken, hoe sneller hij verslaafd raakt en hoe moeilijker het achteraf is om te stoppen. Door de minimumleeftijd op te trekken, wordt het voor jonge kinderen moeilijker om aan sigaretten te komen.

Ten slotte en vooral: sigaretten zijn bij ons nog veel te goedkoop. De prijs, de belangrijkste drempel voor jongeren om sigaretten te kopen, is gewoon te laag. Voor de WHO en de Wereldbank is een drastische verhoging van de tabakstaksen nochtans de meest effectieve maatregel om te verhinderen dat kinderen beginnen met roken.

Het tabaksbeleid schiet vandaag schromelijk tekort in de bescherming van onze kinderen. De Commissie Volksgezondheid heeft de sleutel in handen om de tabaksindustrie een halt toe te roepen en de kraan met de instroom van jonge rokers dicht te draaien. Het recept is bekend en breed gedragen. Maak werk van een totaalaanpak. Ga voor een rookverbod in de auto als er kinderen bij zijn, een totaalverbod op reclame voor rookwaren en een uitstalverbod in de winkels, de invoering van neutrale pakjes, een beperking van het aantal verkooppunten, de verhoging van de minimumleeftijd om tabak en sigaretten te kopen tot 18 jaar én een forse verhoging van de tabakstaksen. Doe het voor onze kinderen. Ze hebben recht op een betere bescherming. Ze hebben recht om op te groeien in een land waar roken niet langer normaal is.

 

Hedwig Verhaegen, Directeur Kennis en Beleid Kom op tegen Kanker
Manu Keirse, Gezinspolitiek Secretaris Gezinsbond

Help mee

Doe een gift!