Hoe doeltreffend is de Europese wetgeving over kankergerelateerde chemische stoffen?

21 februari 2013

 

De publicatie van het rapport ‘Een kritische blik op het beleid inzake aan kanker gerelateerde chemische stoffen in onze leefomgeving’ van de Vlaamse Liga tegen Kanker (VLK) ging internationaal niet onopgemerkt voorbij. Het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Journal of Epidemiology and Community Health (JECH) nodigde onderzoeker Cathy Rigolle en haar collega’s van de dienst Kennis en beleid van de VLK uit om een commentaarstuk te schrijven over de doeltreffendheid van deze Europese regelgeving. In het artikel wijzen ze op het belang om de preventie van milieublootstelling die (mogelijk) verband houdt met kanker, op te nemen in het kankerbeleid en nationale kankerplannen.

In mei 2012 publiceerde de VLK het lijvige rapport ‘Een kritische blik op het beleid inzake aan kanker gerelateerde chemische stoffen in onze leefomgeving’. Op 1 juni 2012 was REACH (de Europese verordening voor de registratie, evaluatie, autorisatie en beperking van chemische stoffen) vijf jaar van kracht. Dat was voor de VLK de aanleiding om in een diepgaande analyse de toepassing van deze regelgeving en het Europese, Belgische en Vlaamse beleid inzake gewasbeschermingsmiddelen en biociden te evalueren.

Het commentaarstuk in JECH is een samenvatting van de belangrijkste bevindingen van het rapport met focus op het Europese beleid. De VLK-evaluatie is gebaseerd op twee belangrijke principes: het principe van fysisch-chemische hygiëne en het voorzorgsprincipe. Volgens het eerste zouden we chemische stoffen die door hun intrinsieke eigenschappen verdacht zijn, zo veel mogelijk moeten beperken. Het principe is te vergelijken met dat van de microbiologische hygiëne dat aan het begin van de twintigste eeuw werd gehanteerd om infectieziekten terug te dringen nog voor de rol van bacteriën en virussen bij deze ziekten duidelijk was. Het voorzorgsprincipe stelt in wezen dat wetenschappelijke onzekerheid nooit een excuus mag zijn om geen maatregelen te nemen. Om mensen het recht op een gezonde leefomgeving te garanderen, is volgens de VLK een striktere toepassing van deze principes noodzakelijk.

Uit de VLK-analyse blijkt dat er de voorbije jaren belangrijke stappen vooruit zijn gezet, maar dat het beleid op enkele essentiële punten nog tekort schiet. Zo houdt Europa te weinig rekening  met de impact van hormoonverstorende stoffen, de gecombineerde effecten van chemische stoffen, de mogelijke gevolgen van blootstelling aan lage dosissen van chemische stoffen en de blootstelling van de meest kwetsbare groepen in onze samenleving, zoals zwangere vrouwen, ouderen en kinderen.

De VLK-onderzoekers eindigen hun commentaarstuk met vier kernboodschappen die beleidsmakers, én de samenleving in acht zouden moeten nemen voor een optimale kankerpreventie:

We moeten alerter zijn voor vroege waarschuwingssignalen dat een chemische stof onze gezondheid zou kunnen schaden en we moeten sneller maatregelen nemen. We moeten checken welke stoffen en toepassingen we echt nodig hebben en onze moderne technologie gebruiken om veiliger alternatieven te ontwikkelen.
Zeer zorgwekkende stoffen moeten altijd vervangen worden indien er veiliger en kosteneffectieve alternatieven bestaan.
We moeten beschermingsstandaarden ontwikkelen die gericht zijn op onze reële leefsituatie (waar gelijktijdige en langdurige blootstelling aan verschillende chemicaliën, ook in lage dosissen, van toepassing is).
We moeten nog meer aandacht hebben voor het verminderen van de blootstelling van kwetsbare groepen.

Om al deze redenen vindt de VLK dat de preventie van blootstelling aan chemische stoffen die (mogelijk) kanker (helpen) veroorzaken een integraal onderdeel moet uitmaken van het kankerbeleid en van nationale kankerplannen.

Het artikel van Cathy Rigolle en haar collega’s verscheen in het Journal of Epidemiology and Community Health.
U kunt het artikel bestellen bij JECH tegen betaling. Of lees het hier (.doc).

Help mee

Doe een gift!