Milieuvervuiling veroorzaakt kanker

26 november 2005

Vandaag organiseert de Vlaamse Liga tegen Kanker (VLK) haar symposium "Hoe kankerverwekkend is ons leefmilieu?". Op het symposium wil de VLK samen met binnen- en buitenlandse specialisten een stand van zaken geven over het verband tussen leefmilieu en kanker. Daarnaast formuleert de VLK 10 aanbevelingen voor het beleid om blootstelling aan kankerverwekkende stoffen in het milieu te verminderen.

Een Vlaming op de drie krijgt ooit kanker. Dat zijn gemiddeld 84 Vlamingen per dag. De Wereldgezondheidsorganisatie schat dat het aantal kankerpatiënten de komende 20 jaar met 50% zal toenemen. Volgens de WHO is ons land een van de landen met het hoogste risico om aan kanker te sterven.

Meer en meer blijkt dat naast onze Westerse ongezonde leefgewoonten en genetische factoren ook het leefmilieu een belangrijk invloed heeft op het ontstaan en de ontwikkeling van kanker. Zo blijkt uit dierproeven dat ongeveer een op de tien scheikundige stoffen in mindere of meerdere mate kankerverwekkend is. Tweelingenstudies tonen aan dat voor verschillende kankers milieufactoren belangrijker zijn dan genetische factoren. Wetenschappelijke studies wijzen bovendien op de aanwezigheid van kankerverwekkende stoffen in het menselijk lichaam. Zo hebben moeders van mannen met testiskanker grotere hoeveelheden PCB"s en pesticiden in hun bloed dan moeders van gezonde mannen.

Ook op dit terrein is dus dringend preventie aangewezen. Iedereen heeft immers recht op een gezonde leefomgeving. Maar dat is niet alleen een taak van de bevolking. Hier is ook een belangrijke rol weggelegd voor de overheid, de wetenschappelijke wereld en de industrie. Het is hun morele plicht om ervoor te zorgen dat mensen zo weinig mogelijk aan kankerverwekkende stoffen in het milieu worden blootgesteld.

Het ligt voor de hand dat een preventiebeleid prioriteit geeft aan stoffen waarvan bewezen is dat ze kankerverwekkend zijn, zoals tabaksrook, asbest, fijn stof en benzeen. Maar het is vandaag even duidelijk geworden dat dit niet volstaat om de blootstelling aan kankerverwekkende stoffen fundamenteel terug te dringen. Een effectieve kankerpreventie is alleen maar mogelijk als we systematisch werk maken van een fysisch-chemische hygiëne. Dat betekent dat we de blootstelling aan kankerverwekkende stoffen, hormoonverstorende stoffen en bepaalde vormen van straling zoveel mogelijk moeten beperken, ook al bestaat er nog onzekerheid over hoe groot hun kankerverwekkend effect juist is.

Een gebrek aan kennis mag trouwens nooit een argument zijn om maatregelen uit te stellen. Als de wetenschap het laat afweten is het de plicht van iedereen om op veilig te spelen. Veel kankers manifesteren zich immers pas tientallen jaren na de blootstelling. Over de kankerverwekkende effecten van asbest waren er al decennialang sterke aanwijzigingen. Toch duurt het tot het einde van de 20ste eeuw vooraleer asbest verboden wordt. In Europa alleen zullen de komende drie decennia naar schatting tussen de 250.000 en 400.000 mensen sterven aan de gevolgen van asbest . Het voorzorgsprincipe  moet dan ook integraal deel uitmaken van een preventiebeleid en moet meer nog dan vandaag worden toegepast. 

Naar aanleiding van het symposium heeft de VLK samen met een wetenschappelijk comité 10 beleidsvoorstellen voor de overheid klaar (pdf van de beleidsvoorstellen ). De VLK vraagt ondermeer dat  het verband tussen milieu en kanker een prioriteit wordt voor wetenschappelijk onderzoek. Verder is er nood aan strengere gezondheids- en blootstellingsnormen en nieuwe milieukwaliteitsnormen. Eigenlijk zouden er nooit concentraties van kankerverwekkende stoffen mogen voorkomen in de lucht, het water of de bodem, die een betekenisvol risico vormen voor de volksgezondheid. Er moet een strengere regelgeving komen om bewezen kankerverwekkende stoffen in het milieu terug te dringen. Ook de controles op die regelgeving moeten verstrengd worden. En de bevolking moet correct geïnformeerd worden over het kankerverwekkend effect van de agentia waarmee ze in haar omgeving geconfronteerd wordt.

De VLK vraagt ook een aantal concrete maatregelen op verschillende beleidsterreinen. Het is al lang bewezen dat tabaksrook kankerverwekkend is. Toch worden mensen nog steeds ongewild aan tabaksrook blootgesteld. De VLK pleit dan ook voor de onmiddellijke invoering van een totaal rookverbod in alle horecazaken. Ook het aantal chemicaliën in het milieu moet dringend beperkt worden. Verder vraagt de VLK dat er werk gemaakt wordt van een landbouwbeleid dat kankerverwekkende stoffen (zoals PCB"s en pesticiden) in de voeding en het drinkwater terugdringt en een mobiliteitsbeleid dat de uitstoot van kankerverwekkende stoffen door het verkeer zoveel mogelijk beperkt. Tenslotte moeten milieuvriendelijke verwarming en energieverbruik gestimuleerd worden.

Dr. Vic Anciaux
Voorzitter

Help mee

Doe een gift!