Ziekenvervoer blijft een grote kost voor kankerpatiënten

Kankerpatiënten moeten tijdens hun ziekte vaak naar het ziekenhuis voor chemo- of radiotherapiebehandelingen, consultaties, scans, bloedafnames ... Sommige patiënten kunnen rekenen op hun familie/vrienden of kunnen hun eigen vervoer gebruiken, maar anderen kunnen niet anders dan de hulp inroepen van professioneel ziekenvervoer.

Uit ons onderzoek van 2020 bleek dat er heel wat knelpunten zijn rond de toegankelijkheid en betaalbaarheid van het ziekenvervoer. Sinds 2020 zijn er beleidsmaatregelen genomen om deze knelpunten aan te pakken maar recente getuigenissen van patiënten aan onze Kankerlijn alarmeren ons. Zo hebben patiënten nog steeds hoge vervoerskosten. Zeker voor kwetsbare patiënten kan dit de toegankelijkheid van onze zorg in het gedrang brengen.

Stappen in de goede richting

Om een betere kwaliteit van het ziekenvervoer te garanderen heeft MUTAS, de vervoerscentrale van de ziekenfondsen, begin 2023 in haar aanbesteding met de ziekenvervoerders kwaliteitscriteria opgenomen om de kwaliteit van het zittend en rolwagenvervoer te verbeteren. Zo vragen ze bijvoorbeeld om de wachttijd zoveel mogelijk te beperken en een duidelijke en transparante prijs te hanteren.  

Daarnaast deed de overheid inspanningen om de betaalbaarheid van het ziekenvervoer te verbeteren door de tegemoetkoming in de reiskosten voor kankerpatiënten te verhogen van 0,25 euro/km naar 0,36 euro/km (bedrag 2025, gekoppeld aan gezondheidsindexcijfer) en een terugbetaling te voorzien voor álle oncologische behandelingen. In het verleden gold de terugbetaling enkel voor een chemo- en radiotherapiebehandeling en raadplegingen van toezicht.  

Vanaf 1 april 2025 zullen de ziekenfondsen de reiskosten voor kankerpatiënten ook automatisch terugbetalen. De patiënt moet geen attest meer laten invullen in het ziekenhuis. 

Ook de kostprijs voor het vervoer tussen de ziekenhuizen werd aangepakt. Sinds 2024 is de kostprijs van dit vervoer volledig ten laste van het verwijzende ziekenhuis. Voorwaarde is wel dat het gaat om een vervoer tussen ziekenhuizen om medische redenen en binnen het behandeltraject van de patiënt. Vervoer tussen een ziekenhuis en een woonzorgcentrum, een psychiatrisch verzorgingstehuis of een revalidatieziekenhuis valt hier niet onder.  

Ten slotte is er nu ook de mogelijkheid om bloedafnames, ter voorbereiding van de toediening van chemotherapie, en subcutane chemotherapie thuis te laten gebeuren waardoor het aantal verplaatsingen naar het ziekenhuis ook kan verminderen.  

Waar zitten er nog knelpunten?  

Hoge kosten

Via onze Kankerlijn en de aanvragen voor ons Kankerfonds zien we dat er, ondanks de financiële uitbreiding, toch nog patiënten zijn met hoge kosten voor het professioneel ziekenvervoer. Het gaat dan over het reeksvervoer voor chemo- of radiotherapiebehandeling en/of voor niet-oncologische behandelingen die wel het gevolg zijn van hun kanker zoals revalidatie, onderzoeken in het ziekenhuis (bloedafnames, MRI, biopsie via daghospitalisatie, psycholoog, …). 

Voorbeeld

Een alleenstaande vrouw met leukemie, 71 jaar, is het voorbije jaar 136 keer vervoerd. Meer dan 100 vervoeren zijn getarifeerd aan 5 euro (vervoer voor de oncologische behandeling). De andere ritten waren duurder omdat het ging over een daghospitalisatie of een ontslag uit het ziekenhuis, telkens met rolwagen. In totaal betaalde deze mevrouw 1043 euro aan professioneel ziekenvervoer.  

Een 39-jarige alleenstaande patiënt met borstkanker heeft een invaliditeitsuitkering van 1473 euro/maand. Zij deed het voorbije jaar 69 keer beroep op ziekenvervoer waarvan 29 keer voor een oncologische behandeling. Daarnaast waren er nog onderzoeken, daghospitalisatie of bezoeken aan psycholoog en osteopaat. In totaal betaalde deze patiënt 2101,84 euro aan gespecialiseerd ziekenvervoer.  

Automatische terugbetaling

Daarnaast zien we heel wat voordelen aan de nieuwe automatische terugbetaling van de tegemoetkoming van de reiskosten – maar we blijven toch alert voor mogelijke nadelen. 

• Zo zullen patiënten hun automatische tegemoetkoming voor de reiskosten pas ontvangen nadat hun ziekenhuisfactuur is opgemaakt en gecontroleerd door de ziekenfondsen. Dat kan betekenen dat de terugbetaling verschillende maanden op zich laat wachten.  
• Daarnaast vernoemt de wetgeving ook een beperkte lijst van nomenclatuurcodes waarvoor de terugbetaling geldt. We weten nu al dat er bepaalde verplaatsingen zullen zijn waarvoor er geen tegemoetkoming is voorzien terwijl dit in de huidige regelgeving wel het geval is. Denk bijvoorbeeld aan patiënten die de verplaatsing naar het ziekenhuis maken maar uiteindelijk geen oncologische behandeling krijgen omdat hun bloedwaarden niet goed zijn.
   

Parkeerkost en openbaar vervoer

• Ook de afschaffing van de volledige terugbetaling van het openbaar vervoer kan gevolgen hebben voor patiënten die het financieel moeilijk hebben.
• Ten slotte krijgen we ook signalen van patiënten dat de parkeerkosten op de ziekenhuisparking toenemen. Dat is geen directe kost van het ziekenvervoer maar wel een bijkomende kost, gelinkt aan hun vervoer. In sommige ziekenhuizen was de parking voor patiënten die chemo- of radiotherapie krijgen vroeger gratis. Nu is dat betalend, tegen verlaagd tarief.  
   

Voorbeeld

Greta, 71 jaar, kreeg de diagnose borstkanker. Ze is ook hartpatiënt en reumapatiënt. Zij heeft een parkeerkaart en kon tot voor kort gratis parkeren op de ondergrondse parking van het ziekenhuis. Vanaf 1 januari 2025 kan zij niet meer gratis parkeren.  

Luk kon als kankerpatiënt gratis parkeren op de parking van het ziekenhuis maar binnenkort zal hij 50 % van de prijs van de parking zelf moeten betalen.