De rol van circulerende tumor cellen en circulerend tumor DNA als biomerkers in bloedstalen van multipel myeloom patienten

Multipel Myeloom (ziekte van Khaler) is een kwaadaardige bloedziekte die gekenmerkt wordt door een ongecontroleerde groei van een bepaalde soort witte bloedcellen die normaal instaan voor de produktie van antistoffen, de zogenaamde plasmacellen. Alhoewel de tumorcellen vooral in het beenmerg aanwezig zijn, kunnen (zeer) kleine aantallen ook in het bloed aangetroffen worden. Er wordt aangenomen dat deze circulerende tumorcellen de ziekte verspreiden naar andere plaatsen in en buiten het beenmerg. Tijdens de laatste 10 jaar zijn de behandelingsresultaten van multipel myeloom patienten enorm verbeterd, dankzij de ontwikkeling van nieuwe medicijnen, maar helaas hervallen de meeste patienten nog steeds en blijft de ziekte ongeneesbaar. Om nieuwe behandelingen nog beter te kunnen beoordelen en onderling te vergelijken, zijn (nog meer) gevoelige laboratorium technieken nodig, die toelaten ook zeer lage tumor cel aantallen te kunnen opsporen. Indien dergelijke technieken op bloedstalen zouden kunnen worden uitgevoerd zou dit zeer voordelig zijn: de test zou regelmatig kunnen herhaald worden zonder dat de patient meerdere (soms pijnlijke) beenmergpunkties moet ondergaan. Bovendien zou het mogelijk zijn sneller vast te stellen of er een (vroeg) ziekteherval op komst is, waardoor de behandeling sneller kan aangepast worden met mogelijk betere overlevingsresultaten. Met ons project willen wij twee tumormerkers onderzoeken die in het bloed van MM patienten kunnen circuleren, namelijk circulerende tumorcellen en genetisch materiaal (DNA) dat uit tumorcellen is vrijgekomen. We willen nagaan of deze bloedmerkers in het laboratorium kunnen gebruikt worden als een alternatief voor de bestaande technieken om de ziekte en het effect van de behandeling te kunnen opvolgen. Eerst zullen de condities op punt gesteld worden om circulerende tumorcellen uit bloed van MM patienten zo efficient mogelijk te kunnen isoleren, gebruik makend van magneetpartikels gericht tegen twee tumorantigenen (CD138 of CD38). Door middel van DNA onderzoek (via de techniek “ next generation sequencing” van het immunoglobuline locus) zal gecontroleerd worden dat de geïsoleerde cellen wel degelijk tumorcellen zijn. Daarnaast zal in plasma stalen van dezelfde patienten circulerend tumor DNA opgespoord worden (eveneens via “ next generation sequencing” ). De gevoeligheid van deze methoden zal vergeleken worden met de bestaande (klassieke) laboratoriumtechnieken. De experimenten zullen worden uitgevoerd met cellijnen die uit beenmerg of bloedstalen van MM patienten werden afgeleid, stalen van patienten met aktieve ziekte en vervolgens met stalen van patienten tijdens en na behandeling met recente combinaties van medicijnen die momenteel voor de behandeling van MM patienten worden gebruikt en de ziekte sterk kunnen terugdringen. Tenslotte zal een gedeelte van de geïsoleerde circulerende tumorcellen bewaard worden om in de toekomst moleculair onderzoek te starten naar de biologische eigenschappen en therapie resistente mechanismen van deze cellen. We hopen met dit onderzoek te kunnen bijdragen tot de ontwikkeling van een meer patient-vriendelijke en betere laboratoriummethode voor de klinische opvolging van deze nog steeds ongeneesbare ziekte.