Middenveldverenigd rondduurzamewerkhervatting

Op initiatief van Kom op tegen Kanker en het Vlaams Patiëntenplatform vzw slaat het middenveld de handen in elkaar om werkhervatting bij of na langdurige of ernstige ziekte structureel te verbeteren. Die werkhervatting moet menselijker, haalbaarder en duurzamer. En daarom scharen werkgeversorganisaties, vakbonden, ziekenfondsen en preventiediensten zich achter vier aanbevelingen. 

Elk jaar krijgen tienduizenden mensen op beroepsactieve leeftijd kanker of een andere ernstige of langdurige aandoening. Slechts 1 op de 10 van die mensen geeft aan niet meer aan de slag te willen gaan. Maar werkhervatting blijkt in de praktijk vaak moeilijk, blijkt uit recent onderzoek van Kom op tegen Kanker en het Vlaams Patiëntenplatform vzw: 

• Hoewel 62% opnieuw aan het werk is na de aandoening, gebeurt werkhervatting zelden voltijds: slechts 17% werkt opnieuw voltijds, tegenover 74% vóór de ziekte.
• Zo'n 45% geeft aan aan dat werk zwaarder aanvoelt dan vóór de gezondheidsproblemen.
• En 29% dat er op de werkvloer nauwelijks rekening wordt gehouden met hun gezondheid.

Voor werkzoekenden is de situatie nog moeilijker:

• Slechts 8% rapporteert een positieve sollicitatie-ervaring
• Ongeveer 84% voelt zich gediscrimineerd wanneer zij hun ziekte ter sprake brengen bij een sollicitatie.
• En 74% schat de kansen op werk als slecht tot zeer slecht in.

De cijfers tonen dat werkhervatting geen louter individueel traject is, maar dat er structurele drempels bestaan, zowel op de werkvloer als op de arbeidsmarkt. Daar zijn heel wat organisaties bij betrokken, en daarom namen Kom op tegen Kanker en het Vlaams Patiëntenplatform vzw het initiatief om samen met die organisaties tot oplossingen te komen. 

Dat mondde uit in vier concrete aanbevelingen voor duurzame werkhervatting, gedragen door werkgeversorganisaties, vakbonden, ziekenfondsen en preventiediensten.

1. Versterk begeleiding naar aangepast werk

​Mensen met een langdurige of ernstige ziekte moeten beter en laagdrempeliger begeleid worden bij hun terugkeer naar werk. Dat omvat onder meer ondersteuning op maat, extra aandacht voor werkzoekenden, en bekendmaking van bestaande instrumenten zoals Individueel Maatwerk en de werkhervattingspremie. Ook moet er voldoende tijd en ruimte zijn om eerst een terugkeer bij de oorspronkelijke werkgever te onderzoeken, voor doorverwijzing naar ander werk of opleiding.

2. Maak gedeeltelijke werkhervatting haalbaar

​Hoewel veel werkgevers al flexibele uren en gedeeltelijke werkhervatting mogelijk maken, botsen zij op praktische drempels en administratieve lasten. Werkhervatting moet vertrekken van wat medisch en menselijk haalbaar is. Strikte regels, financiële nadelen en administratieve drempels moeten versoepeld worden, zodat werknemers stap voor stap kunnen terugkeren.

3. Zorg voor duidelijke en gecentraliseerde informatie

​Zowel werknemers als werkgevers hebben vandaag vaak geen overzicht van rechten, uitkeringen en ondersteuningsmogelijkheden. Deze derde aanbeveling pleit voor één centrale en toegankelijke informatiebron en een vereenvoudigde regelgeving.

4. Stimuleer welzijns- en re-integratiebeleid

​Re-integratie moet structureel verankerd worden op de werkvloer, met aandacht voor welzijn en de rol van leidinggevenden. Onder meer duidelijke kaders en praktische handvatten helpen organisaties om mensen met langdurige of ernstige ziekte duurzaam te ondersteunen.

Overheid aan zet voor eenvoud, maatwerk en financiële haalbaarheid

De ondertekenaars benadrukken dat duurzame werkhervatting alleen kan slagen als ook de overheid haar rol opneemt. Dat vraagt gerichte investeringen in laagdrempelige begeleiding op maat voor zowel werkenden, werkzoekenden en werkgevers. Daarnaast is het cruciaal dat gedeeltelijke werkhervatting financieel haalbaar blijft, administratieve lasten verminderen en dat werknemers, werkgevers en zorgverleners kunnen terugvallen op duidelijke en gecentraliseerde informatie.

Als reactie kondigde minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke alvast aan dat hij dit jaar 4,7 miljoen euro investeert in eerstelijnspsychologische zorg in het kader van het plan 'Terug naar werk'. Doel: mensen sneller en duurzamer te ondersteunen bij hun terugkeer naar de arbeidsmarkt.

Met de ondertekening van dit engagement zetten Kom op tegen Kanker en het Vlaams Patiëntenplatform, samen met UNIZO, VOKA, VBO, CM, Solidaris, Liberale Mutualiteiten, Onafhankelijke en Neutrale Ziekenfondsen, Co-Prev, ABVV, ACV en ACLVB, de stap van analyse naar actie. 

In de komende maanden zullen Kom op tegen Kanker en het Vlaams Patiëntenplatform de aanbevelingen verder opvolgen, in dialoog met elkaar en met de overheid.