Effect van het blokkeren van systeem Xc- als behandeling van pancreaskanker

Pancreatisch ductaal adenocarcinoom (PDAC) is het meest voorkomende type van pancreaskanker en één van de meest agressieve en dodelijke kankers. Het ontbreken van doeltreffende therapieën kan gedeeltelijk te wijten zijn aan het feit dat geen enkele van de behandelingen een effect uitoefent op processen die zich buiten de tumor afspelen. Zo is er de door de tumor veroorzaakte cachexie, een toestand van ondervoeding die gepaard gaat met een ontstekingsreactie in de bloedbaan (inflammatie) en in een deel van de hersenen (neuroinflammatie). Cachexie wordt genoemd als één van de belangrijkste oorzaken van de ziekelijke toestand van de patiënten en hun hoge graad van overlijden. De patiënten lijden ook aan gemoedsaandoeningen zoals depressie en angst, die op zich ook weer de tumor aanwakkeren. Met dit project onderzoeken we of het remmen van systeem xc- een mogelijke behandeling voor pancreaskanker kan zijn. Systeem xc- is een eiwit dat zich op cellen bevindt en is verhoogd in tumorcellen waar het zorgt voor een verhoogde groei van de kankercellen evenals een verhoogde resistentie tegen chemotherapie en stralen. Naast het onderdrukken van de tumorgroei, kan het remmen van systeem xc- ook de ontstekingsreactie onderdrukken, cachexie beperken en depressie en angsteffecten tegengaan. Op deze manier zou één behandelingsstrategie kunnen ingrijpen, enerzijds direct ter hoogte van de tumor en anderzijds op andere kanker-gerelateerde ziekteprocessen.
We zullen in muizen het effect bestuderen van het uitschakelen van systeem xc- (met genetische manipulatie) op respectievelijk de tumorcellen, de immuuncellen of in het hele lichaam, en dan nagaan wat het gevolg is voor de groei van de kanker, de uitzaaiingen, cachexie, de ontstekingsreactie en de gemoedstoestand van de muis. Vervolgens onderzoeken we of het remmen van systeem xc- met een bestaand geneesmiddel (sulfasalazine) dat al in andere ziektes (geen kanker) wordt gebruikt, eenzelfde effect heeft als genetische manipulatie. Dit zou dan een nieuwe therapie voor pancreaskanker kunnen opleveren op relatief korte termijn.
Gezien er al experten zijn binnen de Vrije Universiteit Brussel (VUB), zowel voor pancreaskanker (Prof. Rooman) als voor systeem xc- (Prof. Massie), dient er in eerste instantie voor dit project geen samenwerking te worden aangegaan met andere centra. Uiteraard hebben de betrokken onderzoeksgroepen hun nationale en internationale contacten die ze continu aanwenden, wat zich verder zal reflecteren in het project. In een latere fase, wanneer dit project zich ontwikkelt tot een klinische studie, dient een samenwerking te worden opgezet met andere centra. Wij menen dat er een voldoende grote patiëntenpopulatie in Vlaanderen is om met de Vlaamse universitaire en regionale ziekenhuizen dergelijke studie op te zetten.